Những điều cần biết về bệnh Whitmore 

08:46, 17/09/2019

Bệnh Whitmore là một bệnh nhiễm trùng có diễn tiến phức tạp nhưng bệnh có thể điều trị khỏi bằng kháng sinh đặc hiệu

Ảnh:  Bệnh Whitmore (nguồn internet)

 

Bệnh Whitmore hay còn gọi là Melioidosis là một bệnh lý nhiễm trùng ở người và động vật do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Bệnh này được Alfred Whitmore mô tả đầu tiên vào năm 1911 khi nghiên cứu một trường hợp bệnh ở Rangun, Myanma.

Gần đây nhiều báo cáo cho thấy bệnh tập trung chủ yếu ở khu vực Bắc Úc và Đông Nam Á như Thái Lan, Singapore, Malaysia, Indonesia và Việt Nam. Vi khuẩn cũng được phân lập ở các động vật mắc bệnh như mèo (năm 1928), chó (năm 1925), ngựa, bò (năm 1930), động vật gậm nhấm và nhiều loại động vật khác.

Biểu hiện của bệnh rất đa dạng: từ nhiễm trùng không triệu chứng đến các thể nặng như viêm phổi kèm nhiễm khuẩn huyết/sốc nhiễm khuẩn, áp xe ở nhiều cơ quan trong đó có da. Do vùng da bị loét hoại tử bị nhiều nên hiện nay bệnh được gọi "ăn thịt người". Như vậy cách gọi đang gây hoang mang cho người dân này có lẽ chưa chính xác.

Bệnh có xuất hiện ở TP.HCM không?

Tại Việt Nam, bệnh được biết từ rất lâu, trường hợp đầu tiên được báo cáo vào năm 1925 từ Viện Pasteur Sài Gòn ở một thai phụ 24 tuổi sống tại Thủ Đức. Sau đó, nhiều trường hợp bệnh được ghi nhận ở cả những người lính Pháp và lính Mỹ tham chiến ở Việt Nam.

Những nghiên cứu trong thời gian gần đây ở nước ta cho thấy bệnh hiện diện ở nhiều tỉnh thành phía Bắc và phía Nam. Bệnh gặp ở nam nhiều hơn nữ, người lớn nhiều hơn trẻ em, mùa mưa nhiều hơn các mùa khác.

Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, số người mắc hàng năm tương đối ít, khoảng 20 trường hợp được chẩn đoán mỗi năm. Đa số các bệnh nhân đến từ thành phố Hồ Chí Minh và các khu vực lân cận như Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, Long An...

Bệnh lây truyền như thế nào?

Đường xâm nhập vào cơ thể người của vi khuẩn gây bệnh Whitmore thường nhất là qua da bị trầy sướt. Những người thường xuyên tiếp xúc với đất và nước bị nhiễm vi khuẩn nhưng không sử dụng bảo hộ lao động phù hợp là đối tượng nguy cơ cao mắc bệnh lý này.

Ngoài ra người mắc bệnh còn do hít phải những hạt bụi có chứa vi khuẩn hay dùng nước uống, ăn những thực phẩm có chứa vi khuẩn gây bệnh chưa được xử lý đúng cách.

Đường lây truyền từ người sang người hay truyền từ động vật sang người cực kỳ hiếm gặp.

Bệnh nguy hiểm ra sao?

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn có thể gây nhiều thể lâm sàng khác nhau. Các thể lâm sàng này có thể xuất hiện riêng rẽ hay phối hợp như viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết/Sốc nhiễm khuẩn, nhiễm khuẩn da mô mềm. Nhiễm khuẩn da, mô mềm được biểu hiện là áp xe dưới da, mụn mủ, viêm mô tế bào.

Bệnh còn có thể gây áp xe đa cơ quan: áp xe gan, lách, thận, tiền liệt tuyến, tuyến mang tai, áp xe đa ổ ở mô dưới da.... Người bệnh có thể có những biểu hiện cấp tính như sốt cao, suy hô hấp, tụt huyết áp hoặc có biểu hiện sốt kéo dài, loét hoại tử một hay nhiều vùng da trên người. Đôi khi bệnh có biểu hiện giống bệnh cảnh lao.

Nói chung đây là bệnh nhiễm trùng nặng, có tỷ lệ tử vong cao và một số trường hợp diễn tiến tối cấp, tử vong nhanh nếu bệnh nhân không được chẩn đoán sớm, chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời.

Bệnh được điều trị bằng cách nào?

Mặc dù bệnh diễn tiến phức tạp nhưng may mắn là bệnh có thể điều trị khỏi bằng kháng sinh đặc hiệu. Giai đoạn điều trị tấn công thường dùng kháng sinh đường tĩnh mạch, liều cao kéo dài liên tục ít nhất 2 tuần.

Sau giai đoạn này, bệnh nhân tiếp tục dùng kháng sinh đường uống duy trì khoảng từ 3 đến 6 tháng nữa. Những trường hợp nặng, điều trị duy trì có thể kéo dài đến 1 năm. Ngoài kháng sinh, người bệnh cần phải được điều trị các biến chứng cũng như điều trị tốt bệnh có sẵn như đái tháo đường, bệnh gan mạn…

Phòng tránh bệnh bằng cách nào?

Cho đến hiện nay, bệnh Whitmore vẫn chưa có vắc-xin phòng bệnh. Biện pháp phòng ngừa chính là tránh tiếp xúc trực tiếp với đất và nguồn nước bị nhiễm khuẩn, đặc biệt là những người có bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh gan mạn... bằng cách sử dụng đồ bảo hộ như mang găng tay cao su, đi ủng.

Khi có vết thương nhiễm bẩn đất hoặc nước môi trường cần rửa sạch vết thương ngay với xà phòng và nước sạch. Cần che chắn vết thương hở, tránh tiếp xúc với đất hoặc nước cho đến khi vết thương lành hoàn toàn.

Không ăn thức ăn hoặc dùng nước uống chưa qua xử lý có thể nhiễm vi khuẩn. Khi ra ngoài, tránh mưa lớn và các đám mây bụi. Nếu gặp phải môi trường khói bụi, cần che chắn tốt đường hô hấp.

Khi cơ thể có những dấu hiệu không khỏe, không nên tự điều trị mà cần đến các cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn, chẩn đoán và điều trị sớm.

TS.BS Lê Bửu Châu – Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới